മലയാളിയുടെ സന്തോഷങ്ങളിലും സങ്കടങ്ങളിലും പ്രണയത്തിലും വിരഹത്തിലും ഒരേപോലെ കൂട്ടിരുന്ന ആ സ്വർണ്ണനാദം ഇനി ഓർമ്മ. ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംഗീതാലാപനത്തിന്റെ വാനമ്പാടിയായിരുന്ന എസ്. ജാനകി എന്ന ജാനകിയമ്മ വിടപറയുമ്പോൾ, ഇന്ത്യൻ സംഗീത ചരിത്രത്തിലെ ഒരു സുവർണ്ണ അധ്യായത്തിനാണ് തിരശ്ശീല വീഴുന്നത്. മൈസൂർ അപ്പോളോ ആശുപത്രിയിൽ വച്ചായിരുന്നു സംഗീതപ്രേമികളെ ഒന്നടങ്കം കണ്ണീരിലാഴ്ത്തിയ ആ വിയോഗം.
തലമുറകളെ തന്റെ അസാധാരണമായ ശബ്ദവൈഭവം കൊണ്ട് വിസ്മയിപ്പിച്ച ഒരു യുഗപ്രതിഭയുടെ തിരോധാനമാണിത്. സിനിമയിലും പൊതുവേദികളിലും പാടുന്നത് 2017-ൽ അവർ ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, ആ ശബ്ദം ഓരോ ഇന്ത്യൻ സംഗീതാസ്വാദകന്റെയും ഹൃദയത്തോട് ചേർന്നുതന്നെ നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
ഭാഷകളുടെ അതിരുകൾ മായ്ച്ച സംഗീതസഞ്ചാരം
കേവലം ഒരു ഗായിക എന്നതിനപ്പുറം ഭാരതീയ സംഗീതത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക അംബാസഡറായിരുന്നു ജാനകിയമ്മ. തെലുങ്ക്, കന്നട, മലയാളം, തമിഴ്, ഹിന്ദി തുടങ്ങി 17-ഓളം ഭാഷകളിലായി 48,000-ൽ പരം ഗാനങ്ങളാണ് ആ ശബ്ദത്തിൽ പിറന്നത്. വിദേശ ഭാഷകളായ ജർമൻ, ജാപ്പനീസ്, അറബിക് എന്നിവയിലും സംസ്കൃതത്തിലും കൊങ്കണിയിലുമെല്ലാം ആ സ്വരസാന്നിധ്യം നമ്മൾ അറിഞ്ഞു. ഓരോ ഭാഷയുടെയും തനിമ ചോർന്നുപോകാതെ, ഉച്ചാരണശുദ്ധിയോടെ പാടാനുള്ള അവരുടെ കഴിവ് അപാരമായിരുന്നു.
മലയാളിയുടെ ഹൃദയതാളം
മലയാള ചലച്ചിത്ര സംഗീതത്തിന്റെ ചരിത്രം ജാനകിയമ്മയെ മാറ്റിനിർത്തിക്കൊണ്ട് എഴുതാനാകില്ല. 1200-ലധികം മലയാള ഗാനങ്ങളാണ് അവർ നമുക്ക് സമ്മാനിച്ചത്.
- ‘വാസന്ത പഞ്ചമി നാളിൽ’ എന്ന വിരഹവും
- ‘തുമ്പീ വാ ചോഞ്ഞ മിടുക്കീ’ എന്ന വാത്സല്യവും
- ‘വെണ്ണിലാ ചന്ദനക്കിണ്ണം’, ‘മിഴിയോരം നനഞ്ഞൊഴുകും’, ‘സൂര്യകാന്തി’, ‘ഏറ്റുമാനൂരമ്പലത്തിൽ’ തുടങ്ങി കാലത്തെ അതിജീവിച്ച എത്രയോ ഗാനങ്ങൾ!
ദേവരാജൻ മാസ്റ്റർ, എം.എസ്. ബാബുരാജ്, കെ. രാഘവൻ, ശ്യാം, ജോൺസൺ, രവീന്ദ്രൻ, ഔസേപ്പച്ചൻ, എം.ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ തുടങ്ങിയ പ്രതിഭാധനരായ സംഗീതസംവിധായകരുടെ വിസ്മയ സൃഷ്ടികൾക്ക് ജീവൻ പകരാൻ ജാനകിയമ്മയുടെ ഭാവസാന്ദ്രമായ ശബ്ദത്തിന് കഴിഞ്ഞു
പുരസ്കാരങ്ങളേക്കാൾ വലിയ ജനഹൃദയം
വിവിധ ദേശീയ-സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങളും തമിഴ്നാട് സർക്കാരിന്റെ കലൈമാമണി ബഹുമതിയും ആന്ധ്രപ്രദേശ് സർക്കാരിന്റെ പുരസ്കാരങ്ങളും പത്തുതവണ ജാനകിയമ്മയെ തേടിയെത്തി. 2013-ൽ പ്രഖ്യാപിച്ച പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം വൈകിക്കിട്ടിയ അംഗീകാരമാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി നിരസിക്കാനുള്ള ആർജ്ജവം അവർ കാണിച്ചു. പുരസ്കാരങ്ങളുടെ തിളക്കത്തേക്കാൾ ജനങ്ങൾ നൽകിയ ‘ജാനകിയമ്മ’ എന്ന സ്നേഹപ്പേരിനാണ് അവർ വിലകല്പിച്ചത്.
ഭർത്താവ് പരേതനായ വി. രാംപ്രസാദിന്റെയും, കഴിഞ്ഞ ജനുവരിയിൽ അന്തരിച്ച മകൻ മുരളി കൃഷ്ണയുടെയും വിയോഗം ഏൽപ്പിച്ച വ്യക്തിപരമായ വേദനകൾക്കിടയിലും സംഗീതത്തെ ഉപാസിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അവരുടേത്.
ഉണരൂ ഉണരൂ എന്ന് പാടി മലയാളിയെ ഉണർത്തിയ, വിരഹത്തിന്റെ മിഴിയോരങ്ങളിൽ കൂട്ടിരുന്ന ആ വാനമ്പാടിക്ക് കാലത്തിനൊപ്പം മീഡിയയുടെ പ്രണാമം. ഭൗതികമായി അവർ യാത്രയാകുമ്പോഴും, കാറ്റിലും കാട്ടിലും കടലിലും ആ ശബ്ദം അനശ്വരമായി നിലനിൽക്കും.
